مفهوم اعتبارات اسنادی
بحث اعتبارات اسنادي ( ال سی ) يكي از مهمترين و عمده ترين روشهاي پرداخت در بازرگاني بين الملل بشمار رفته ، وارد كنندگان و صادر كنندگان كالاهاي تجاري بخصوص خريداران كالا / خدمات در سراسر جهان ، حين استفاده از اين ابزار اصلي و ذيقيمت بعنوان يك روش پرداخت با ارزش و مطمئن ضمن برخورداري از تكنيك و سيستم هاي پيشرفته ارتباطي در عصر حاضر نظير ( SWIFT ) نسبت به مبادله اسناد و همچنين پرداخت وجه اعتبارات توسط بانكهاي كارگزار براساس شرايط اعتبار اسنادي ( Terms & Condition ) عملاً ارتباط فيمابين خريدار و فروشنده را با شرايط مختلف جغرافيائي ، سياسي ، فرهنگي و اجتماعي فراهم آورده و ضمن صرفه جوئي مناسب ، در حد اقل زمان با صرف كمترين هزينه امكان پذير ساخته و بدين طريق سهم بسيار مهمي را در توسعه و پيشرفت مبادلات برون مرزي ايفا مي نمايد .
شايان ذكر است ، بيشترين مزيت هاي نسبي اين روش زماني تحقق پيدا ميكند كه از اين ابزار اصلي به نحو صحيح و درستي استفاده نموده تا تسهيلات و مزاياي ناشي از آنرا نمايان سازد .
بنا بر توضيحاتيكه فوقاً اشاره رفت چنين نتيجه گيري ميگردد كه شناخت و اشنائي با مفاهيم ، نحوه عملكرد و مكانيسم اعتبارات اسنادي براي هر شخص حقيقي و حقوقي كه معمولاً در تعاملات بين الملل و برون مرزي فعاليت مينمايد ، الزامي بوده بويژه در موقعيت فعل كه به تاسي تحريم هاي ايجاد شده ( Sanction ) توسط ايالات متحده آمريكا و تائيد مراتب توسط ساير كشورهاي هم پيمان اروپائي و ... به ارزش واقعي اين خدمات بين المللي و باصطلاح ( Bank To Bank ) پي برده مي شود .
جهت مزيد اطلاع خوانندگان محترم خاطر نشان ميسازد ، كميته ايراني اتاق بازرگاني بين الملل در تهران ( Local Chamber Of Commerce) با ترجمه ، تفاسير ، و نهايتاً انتشار نشريات ارزشمندي چون " مقررات متحد اشكل اعتبارات اسنادي " ( U.C.P 500 ) بدون اغراق گام بسيار مهمي را در رابطه با اطلاع رساني و آگاهي علاقمندان اين بحث ها فراهم آورده و ضمن آشنا نمودن بازرگانان برون مرزي با نحوه گشايش اعتبارات اسنادي منطبق با مقررات بين الملل و نيز وقوف كامل به رعايت مقررات مدون در International Chamber of Commerce ( I.C.C ) اتاق بازرگاني و صنايع بين المللي ، ساماندهي نموده و رهنمودهاي ارزشمندي رادر رابطه با چگونگي استفاده از اينگونه نشريه / نشريات ضمن تشريح و تفسير مطالب موردي ملحوظ نظر قرار ميدهد . كه بنظر نگارنده خدمت بسيار بزرگي را علي الخصوص به كارمندان ادارات خارجه و امور بين الملل بانكها انجام داده كه بدين وسيله از خدمات شايسته انها سپاسگزاري مي نمايد .
به هرحال كاربرد جهاني اعتبارات اسنادي با عنايت به روند روبه افزايش معاملات برون مرزي از نظر كمي و كيفي بر هيچ كس پوشيده نبوده ، بنابراين رعايت مقررات متحد اشكل را الزامي دانسته و همكاري هر چه بيشتر و بهتر كشورهاي عضو بويژه طرفين درگير اعم از خريدار و فروشنده ، مخصوصاً بانكهاي كارگزار خارجي را طلب مي نمايد .
الف / تعريف اعتبارات اسنادي (ال سی )L/C
به زباني ساده :
اعتبارات اسنادي تعهد مشروط توسط يك بانك به بانك ديگري ميباشد .
و اما به زبان تخصصي و علمي :
اعتبارات اسنادي تعهد مكتوب ( Terms & Conditions of L/C ) يك بانك صادر كننده اعتبار ( Opening Bank ) بوده كه بموجب درخواست و دستور خريدار كالا ( Opener ) دراختيار فروشنده / ذينفع ( Beneficiary ) از طريق بانك ابلاغ كننده اعتبار ( Advising Bank ) قرارداده شده و بر اساس آن دستور پرداختي ( Payment Instruction ) را در سررسيد معين اعتبار ( Due Date ) مشروط به رعايت كامل دستورات داده شده به روشهاي ذيل :
1 - دستور پرداخت نقدي ( Cash payment Order ) .
2 - در قبال قبولي اسناد واصله از طريق بانك كارگزار ( Acceptance of Documents ) .
3 - در قبال مبادله اسناد براتي ( يوزانس ) و... ( Negotiation of Documents ) .
در وجه فروشنده ( In Favour of beneficiary) به مبلغ معين در مدت زمان مندرج از طريق سيستم ( SWIFT ) كارسازي مي نمايد .
ب / اسناد مورد نياز در اعتبارات اسنادي
اسنادي كه معمولاً حين مبادله مورد لزوم ميباشد بشرح ذيل است :
1 – سياهه تجاري ( Proforma / Invoice ) .
2 – بارنامه ( Bill Of Lading ) .
3 – گواهي مبدا ( Certificate Of Origin ) .
4 – گواهي بيمه ( Certificate Of Insurance ) .
5 – گواهي بازرسي كالا در مبدا ( Certificate of Inspection ) .
در نهايه ساير مداركي كه عنداللزوم با عنايت به نوع و شكل قرارداد در توافقات طرفين پيش بيني و درخواست گرديده كه انشاالله به تفصيل در مورد هركدام از آنها سخن خواهيم گفت .
پس نتيجتاً خريد كالاهاي خارجي از طريق افتتاح و گشايش اعتبار اسنادي :
• انجام مبادلات تجاري و بين المللي را توسط بانكهاي خريدار و فروشنده را فراهم مي اورد .
• ايجاد آسايش خيال و امنيت كامل را در صورت رعايت مقررات به طرفين عنايت ميكند .
• تضمين پرداخت مطمئني را مشروط بر رعايت مقررات متحد الشكل اعتبارات اسنادي را براي بانكهاي كارگزار فراهم ميآورد .
• نهايتاً تعهد پرداخت را " فقط در قبال دريافت اسناد بدون عيب و مغايرت " متقبل ميگردد .
نکته :
در اجراي ماده هاي 13 – 15 مقررات ( UniformCustoms & Practice – U.C.P ) متحد الشكل اعتبارات اسنادي " بانكها هيچگونه تعهد و يا مسئوليتي را نسبت به شكل ، كفايت ،صحت ، سقم ، جعل ويا تاثير قانوني هر سند / اسناد و ... را ندارند " .
مضافاً بر اينكه " بانكها هيچ مسئوليتي را نسبت به شرح ، مقدار ، وزن ، كيفيت ، وضعيت بسته بندي ، تحويل ، ارزش ونيز وضعيت مالي فروشنده / فرستندگان كالا ،حمل كنندگان ، گيرندگان ، بيمه گران و يا هر شخص ديگري را به عهده نخواهند گرفت " .
نكته خيلي مهم :
با عنايت به توضيحات فوق الاشاره خريداران / گشايش كنندگان اعتبارات اسنادي ميبايستي قبل از ثبت سفارش كالا / خدمات ، ابتدائاً از حسن شهرت و متعهد بودن فروشنده / ذينفع از طريق اخذ اطلاعات بوسيله سيستم ( SWIFT ) كه بنا بر روابط فيمابين بانكهاي كارگزار در قبال اخذ كارمزدي ناچيز متداول ورايج ميباشد ، اطمينان كافي بعمل اورده و بعبارتي قبل از محقق شدن احراز هويت و ساير اطلاعات لازم در مورد فروشندگاني كه اشراف كاملي ندارند ، اكيداً خودداري فرمايند .
1- صادر کننده ارز حاصل از صادراتش را از بانک گشاینده می خواهد نه از واردکننده ، بنابراین ریسک صادر کننده به بانک گشاینده اعتبار اسنادی انتقال داده می شود.
2- از تنوع بسیار بالایی برخوردار است
3- ICC مقررات متحد الشکلی را برای اعتبارات اسنادی تدوین کرده است که همان UCP و ISP98 می باشند.
4- هم در مورد کالا و در مورد خدمت و کالای خدماتی کاربرد دارد.
5- وجه که از طریق ترم پرداخت واریز می گردد، امکان تامین مالی Finance را فراهم می آورد.
6- در دولتهایی که نظام کنترل ارزی حاکم می باشد، دولت از طریق مکانیسم اعتبار اسنادی راحتر می تواند، سیاستهای ارزی خویش را به اجراء گذارد.
7- دریافتها و پرداختها از طریق Expiry date قابل تخمین است.
8- صادرکننده می تواند با وثیقه گذاردن اعتبار اسنادی از تسهیلات مالی بانکها استفاده کند.
9- اعتبار اسنادی بزرگترین ریسک واردکننده را نیز کاهش می دهد، زیرا وجه زمانی به صادر کننده پرداخت میگردد که صادرکننده مالکیت اسناد را منتقل کرده باشد.
10- اعتبار اسناد یک معامله مستقل است.
1- هزینه کارمزد بیشتر نیسبت به سایر روشها
2- نیمی از اسناد ارائه شده به بانکها دارای مغایرت می باشند.
طرفین درگیر در اعتبارات اسنادی
1- Buyer که به Importer تغییر نام می دهد. ( Applicant)
2- Seller که به Exporter تغییر نام می دهد. ( Beneficiary )
3- بانک گشاینده، افتتاح کننده و یا باز کننده اعتبار اسنادی:
Issuing Bank, Opening Bank or Applican Bank
بانکی است که با درخواست Applicant اقدام به گشایش اعتبار اسنادی به نفع ذینفع( Beneficiary ) می نماید.
1- بانک منتخب، بانک نامزد و یا بانک تعیین شده : Nominated
Bank
بانکی است که از طرف بانک گشاینده اعتبار اسنادی جهت ابلاغ، دریافت اسناد، انجام انتقال، تایید، پرداخت، معامله، تقبل تعهد پرداخت مدت دار یا قبولی نویسی برات انتخاب می شود.
2- بانک ابلاغ کننده : Advising Bank
در عرف بانکی کشورمان در مواردی از Nominated Bank فقط برای ابلاغ اعتبار اسنادی استفاده می شود که در این صورت Advising Bank خوانده می شود.
3- بانک معامله کننده : Negotiation Bank
چنانچه از Nominated Bank درخواست شود که علاوه بر ابلاغ اعتبار اسنادی به ذینفع نسبت به معامله اسناد هم اقدام نماید در این صورت بانک معامله کننده Negotiation Bank نامیده می شود.
4- بانک برات گیر : Acceptance Bank, Drawee Bank
بانک تعیین شده چنانچه عمل قبولی نویسی برات از طرف بانک گشاینده را انجام دهد Acceptance Bank نامیده می شود.
5- بانک انتقال دهنده : Tranferring Bank
چنانچه اعتبار اسنادی قابل انتقال باشد ( Transferable L/C ) بانک انتقال دهنده هم خواهد بود.
6- بانک تعیین کننده : Confirming Bank
بنا به درخواست و یا مجوز Opening Bank اقدام به تایید اسناد نموده و تعهد خود را به تعهد بانک گشاینده اضافه نماید.
همیشه Confirming Bank , Nominated Bank نمی باشد و ممکن است بانک ثالثی این تایید را انجام دهد.
7- بانک پوشش دهنده : Reimbursing Bank
بانکی است که بنا به دستور و مجوزOpening Bank نسبت به پوشش اعتبار اسنادی به بانک مطالبه کننده ( Claiming Bank ) اقدام نماید.
8- Insurance Companies
9- Forwarders or Carrier Companies
10- Inspector Companies
11- Chamber of Commerce
12- Chamber of Economy
13- Ministery of Commerce
14- Customs
اعتبار اسنادی در معملات تهاتری یا
پایا پای کاربرد ندارد.